تعمیرگاه ستفیکس

با ادعای نیویورک تایمز هیچ سدی در جهان مصون نخواهد بود

با ادعای نیویورک تایمز هیچ سدی در جهان مصون نخواهد بود

به گزارش تعمیرکار، ادعایی که با طرح مفهوم «کاربری دوگانه» تلاش می کند میان نزدیکی جغرافیایی سد ها به مراکز نظامی و ماهیت کارکردی آنها ارتباط برقرار کند.


گزارش اخیر روزنامه نیویورک تایمز درباره ی سد های ایران، با انطباق نقشه محل راه اندازی سد ها و اهداف مورد اصابت، مدعی شده است که تعدادی از این زیرساخت ها امکان دارد با هدف پشتیبانی از مراکز نظامی ساخته شده باشند؛ ادعایی که با طرح مفهوم «کاربری دوگانه» تلاش می کند میان نزدیکی جغرافیایی سد ها به مراکز نظامی و ماهیت کارکردی آنها ارتباط برقرار کند.
این در حالیست که سد ها از مهم ترین زیرساخت های حیاتی کشور در تامین آب کشاورزی، آب آشامیدنی و تولید برق به شمار می روند و هرگونه لطمه به عملکرد آنها می تواند پیامد های مستقیمی برای امنیت آبی، غذایی و زیستی کشور داشته باشد. از جانب دیگر، حقوق بین الملل بشردوستانه نیز برای تأسیسات آبی و بخصوص سدها، به علت ماهیت و پیامد های احتمالی تخریب آنها، حمایت های ویژه ای درنظر گرفته است.
در همین زمینه، حمیدرضا جانباز، معاون وزیر نیرو در امور آب، با انتقاد از مبانی علمی گزارش نیویورک تایمز، این استدلال را فاقد وجاهت علمی دانست و تاکید کرد که هم نشینی جغرافیایی دو پدیده، بهیچ وجه اثبات کننده رابطه علّی میان آنها نیست.
او همینطور با تشریح نقش سد ها در تامین امنیت آبی و غذایی ایران و تبیین ملاحظات حقوق بین الملل بشردوستانه، نسبت به زمینه سازی برای مشروعیت بخشی به حمله ضد زیرساخت های غیرنظامی گوشزد نمود.
معاون وزیر نیرو با رد ادعای ارتباط سد های ایران با مراکز نظامی اظهار داشت: اگر این منطق پذیرفته شود، هیچ زیرساخت غیرنظامی در هیچ کجای جهان امنیت نخواهد داشت، برای اینکه حدودا هیچ سد، نیروگاه، بیمارستان یا شبکه آبرسانی وجود ندارد که در فاصله ای از برخی تأسیسات نظامی قرار نگرفته باشد.
گزارش اخیر نیویورک تایمز با انطباق نقشه محل سد ها و نقشه اهداف مورد اصابت، نتیجه گرفته است که سد ها امکان دارد برای پشتیبانی از مراکز نظامی ساخته شده باشند. ارزیابی شما از وجاهت علمی این استدلال چیست؟
جانباز: بگذارید با یک نکته روش شناختی شروع کنم. این گزارش به وضوح فاقد هرگونه وجاهت علمی است. آن چه در این گزارش به عنوان «شاهد» ارایه شده، یک هم نشینی جغرافیایی است، نه یک استدلال علّی.
نیویورک تایمز هم ارتباط سد ها با برنامه موشکی را اثبات نکرده است
در منطق علمی، هم نشینی دو پدیده روی یک نقشه، حتی اگر الگوی بصری قابل ملاحظه ای به وجود بیاورد، بهیچ وجه اثبات نمی کند که یکی برای دیگری ساخته شده یا در خدمت آنست. این دقیقا همان مغالطه ای است که در فارسی به «همراهی دلیل نیست» و در لاتین به *post hoc ergo propter hoc* شناخته می شود.
نکته مهم تر این که خود گزارش نیویورک تایمز ادعا می کند که «هرگونه ارتباط بین برنامه موشکی و ابتکار چندین ده ساله ایران برای توسعه زیرساخت آب، همچنان حدسی (speculative) است». وقتی یک گزارش خبری، هسته استدلال خویش را حدسی می نامد، طبیعی است که یک نهاد فنی و مسئول، آنرا به عنوان مبنای ارزیابی یا تصمیم گیری نپذیرد و بیشتر باید آنرا در امتداد پروپاگاندای غرب ضد ایران ارزیابی کرد.
صرف نظر از مسئله روش شناختی، جایگاه حقیقی سد ها در تامین آب و برق ایران چیست و این تأسیسات چه نقشی در امنیت آبی و غذایی کشور دارند؟
جانباز: سد ها در ایران، مانند هر کشور خشک و نیمه خشک دیگری، ستون فقرات امنیت آبی و غذایی هستند و کارکرد غیرنظامی آنها نه یک ادعا، بلکه یک حقیقت ساختاری و مستند است. برمبنای داده های رسمی و گزارشهای نهاد های پژوهشی، ۸۷ درصد از آب شیرین مصرفی ایران در بخش کشاورزی به کار می رود که از این میزان، ۵۰ درصد از منابع آب های سطحی تامین شده است؛ معادل ۳۹.۱ میلیارد مترمکعب. همینطور سهم آب تامین شده از محل آب تنظیمی سد های راه اندازی شده، ۱۶.۵ میلیارد مترمکعب است.
سد ها ستون فقرات امنیت آب و غذایی ایران هستند
این بدان معناست که هرگونه اختلال در عملکرد سدها، مستقیماً امنیت غذایی کشور را هدف می گیرد؛ موضوعی که در شرایط محدودیت های تجاری و کوشش برای خودکفایی، اهمیتی مضاعف دارد.
در مورد آب آشامیدنی، باآنکه سهم آن از کل مصرف آب کشور حدود ۱۰ درصد است، اما همین سهم محدود، حیات روزمره میلیونها نفر در شهر ها و روستا ها را به مخازن سد ها گره زده است. در یک کشور با اقلیم خشک که میانگین بارندگی آن یک سوم میانگین جهانی است، سد صرفا یک «انتخاب توسعه ای» نیست، بلکه یک لزوم زیستی است.
در بخش برق نیز نیروگاه های برق آبی متصل به سدها، بسته به میزان بارش، ۱۲ درصد از برق کشور را تامین می کنند و سهم آنها در تولید برق غیرفسیلی چشم گیر است. این میزان، بخصوص در تابستان که اوج مصرف است، نقش برجسته ی در پایداری شبکه ایفا می کند.
گزارش نیویورک تایمز تلاش می کند با استفاده از مفهوم «کاربری دوگانه»، نزدیکی جغرافیایی سد ها به مراکز نظامی را مبنایی برای مشروعیت زدایی از صیانت از این تأسیسات قرار دهد. از نظر حقوق بین الملل بشردوستانه، این استدلال چه جایگاهی دارد؟
جانباز: این مهم ترین و حساس ترین بخش بحث است، برای اینکه یک اصل بنیادین حقوق بین الملل را هدف گرفته است. حقوق بین الملل بشردوستانه برای سد ها و آب بند ها یک حمایت مضاعف و حدودا مطلق پیشبینی کرده است.
ادعای «کاربری دوگانه» فاقد وجاهت است
لایه اول حمایت در ارتباط با قواعد عمومی است. تأسیسات آب شرب و شبکه های آبیاری از «اشیای ضروری برای بقای بشر» هستند و طبق حقوق قراردادی، حمله به آنها، تخریب یا از کار انداختنشان ممنوعست.
لایه دوم و تعیین کننده، در ارتباط با ماهیت خاص سد ها به عنوان «سازه های حاوی نیرو های خطرناک» است. پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون های ژنو و حقوق بین الملل عرفی تصریح می کنند که حمله به سد ها و آب بند ها ممنوعست.
حالا این معیار حقوقی را در مقابل استدلال گزارش قرار دهید. گزارش می گوید «سد نزدیک مرکز نظامی است، پس احیانا کاربری نظامی دارد». درحالی که حقوق بین الملل می گوید صرف نزدیکی جغرافیایی، حتی به همراه فرضیه پردازی، هیچ وقت به معنای استفاده مستقیم، قابل توجه و هدفمند نیست.
بنابراین، ادعای «کاربری دوگانه» بر پایه تطبیق جغرافیایی، از نظر حقوقی فاقد وجاهت است و در واقع تلاش می کند برای یک پروپاگاندا، استاندارد اثبات را از «شواهد کارکردی» به «حدس جغرافیایی» تقلیل دهد.
امنیتی سازی زیرساخت های غیرنظامی، مقدمه ای برای توجیه حملات بعدی است
چرا این گزارش را صرفا یک بحث علمی یا گزارش خبری نمی دانید و آنرا زمینه سازی برای اقدامی خطرناک تر توصیف می کنید؟
جانباز:، برای اینکه پیامد عملی آن، درست در زمانی که پخش شده، بسیار فراتر از یک مناقشه است. این گزارش با تشکیل یک پیوند صرفا ذهنی میان «نزدیکی جغرافیایی» و «مشروعیت هدف گیری»، یک دکترین خطرناک را ترویج می کند؛ این که هر زیرساخت غیرنظامی که در همسایگی یک تأسیسات نظامی قرار داشته باشد، به صرف همان همسایگی، بخشی از «ماشین جنگی» تلقی شده و از حفاظت حقوقی محروم شود.
هیچ زیرساخت غیرنظامی در جهان مصون نخواهد بود
اگر این منطق پذیرفته شود، هیچ زیرساخت غیرنظامی در هیچ کجای جهان امنیت نخواهد داشت، برای اینکه حدودا هیچ سد، نیروگاه، بیمارستان یا شبکه آبرسانی وجود ندارد که در فاصله ای از برخی تأسیسات نظامی قرار نگرفته باشد.
این همان نقطه ای است که رئیس مجلس شورای اسلامی نیز نسبت به آن اخطار داده و این رویکرد را زمینه سازی برای دور تازه حملات به زیرساخت های غیرنظامی دانسته است. برمبنای این منطق، هر سد، بندر یا نیروگاهی که در نزدیکی یک پایگاه آمریکایی یا اسرائیلی قرار داشته باشد، دارای کاربری دوگانه تلقی می شود.
بطور خلاصه سهم آب تأمین شده از محل آب تنظیمی سد های راه اندازی شده، ۱۶.۵ میلیارد مترمکعب است.
سد ها ستون فقرات امنیت آب و غذایی ایران هستند
این بدان معناست که هرگونه اختلال در عملکرد سدها، مستقیماً امنیت غذایی کشور را هدف می گیرد؛ موضوعی که در وضعیت محدودیت های تجاری و تلاش برای خودکفایی، اهمیتی مضاعف دارد.
در مورد آب شرب، اگرچه سهم آن از کل مصرف آب کشور حدود ۱۰ درصد است، اما همین سهم محدود، حیات روزمره میلیون ها نفر در شهر ها و روستا ها را به مخازن سد ها گره زده است. در یک کشور با اقلیم خشک که میانگین بارش آن یک سوم میانگین جهانی است، سد صرفاً یک انتخاب توسعه ای نیست، بلکه یک ضرورت زیستی است.
در قسمت برق هم نیروگاه های برق آبی متصل به سدها، بسته به میزان بارش، ۱۲ درصد از برق کشور را تأمین می کنند و سهم آنها در تولید برق غیرفسیلی چشمگیر است. این گزارش با تشکیل یک پیوند صرفاً ذهنی میان نزدیکی جغرافیایی و مشروعیت هدف گیری، یک دکترین خطرناک را ترویج می کند؛ اینکه هر زیرساخت غیرنظامی که در همسایگی یک تأسیسات نظامی قرار داشته باشد، به صرف همان همسایگی، قسمتی از ماشین جنگی تلقی شده و از حفاظت حقوقی محروم شود.
هیچ زیرساخت غیرنظامی در جهان مصون نخواهد بود
اگر این منطق پذیرفته شود، هیچ زیرساخت غیرنظامی در هیچ کجای جهان امنیت نخواهد داشت، به جهت اینکه حدودا هیچ سد، نیروگاه، بیمارستان یا شبکه آبرسانی وجود ندارد که در فاصله ای از برخی تأسیسات نظامی قرار نگرفته باشد.
این همان نقطه ای است که رییس مجلس شورای اسلامی هم نسبت به آن اخطار داده و این رویکرد را زمینه سازی برای دور تازه حملات به زیرساخت های غیرنظامی دانسته است.


منبع:

1405/08/28
12:00:07
5.0 / 5
9
تگهای خبر: استاندارد , تنظیم , تولید , راه اندازی
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
X

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان سایت تعمیرکار در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۱ بعلاوه ۲
لینک دوستان تعمیركار
پربیننده ترین ها

پربحث ترین ها

جدیدترین ها

SetFix تعمیرکار